Poñer en común o coñecemento académico, aquel que se desenvolve nas universidades, e o popular, ao que moitas veces non se lle dá a importancia que realmente ten, para conseguir que as novas xeracións vexan que no rural tamén hai futuro e que se pode traballar e desenvolver unha vida nel. Esta foi a premisa básica e principal coa que naceu a finais do pasado ano 2023 o libro ‘Arredor do rural, comunidade de saberes e innovación socioeducativa’, unha obra colectiva coa que os seus autores lle dan saída ás reflexións e conclusións que tiraron dentro do proxecto que leva o mesmo nome, Arredor do Rural. Un total de 29 persoas ofrecen a súa visión sobre este tema a partir de distintos puntos de vista coordinados por David García, membro do Grupo de Investigación Esculca da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e da entidade Avoar; Iria Vázquez, do Grupo de investigación da Universidade de Vigo Gets-It; e Nuria Fernández, da asociación Euroeume.

Dentro do obxectivo de conseguir que as novas xeracións teñan unha mirada diversa sobre as opcións que ofrece o rural, céntranse sobre todo nun grupo de poboación concreto, os universitarios. Deste xeito, desde esta plataforma integrada por colectivos rurais moi diversos e persoas procedentes da docencia -de áreas de coñecemento tamén moi diversas- pretenden que o alumnado de estudos superiores cambie a súa percepción e sexa consciente de que o rural é un lugar con futuro e onde un pode traballar e desenvolver a súa vida, tanto profesional como persoal, de forma xusta e sostible. Os seus impulsores están convencidos de que se pode construír esta visión alternativa e abandonar aquela que sostén que as únicas opcións de futuro se atopan nas zonas urbanas.

Galicia e Norte de Portugal

Para conseguir esta meta, os integrantes da plataforma van recollendo experiencias, co uso da aprendizaxe-servizo como estratexia, para que o estudantado se involucre formando parte de proxectos que están a construír a innovación social nas aldeas e pequenas vilas de Galicia e o Norte de Portugal, que é o territorio de traballo de todos estes colectivos por compartir características do contexto e entender que se poden establecer pontes coas que nutrirse mutuamente.

Precisamente buscar sinerxias entre as distintas capas que forman parte desta comunidade de accións e saberes que pivota arredor do rural. Esta idea da aprendizaxe-servizo parte dunha combinación de formación especializada e participación, que remata sendo unha forma de aportar á comuidade producindo coñecemento e tamén cousas tanxibles.

Tres seccións

A obra colectiva que deu inicio a todas as iniciativas que viñeron despois estaba separada en tres seccións. Na primeira tratouse de que xeito se podían abordar as problemáticas que acusan os territorios rurais, así como a importancia de eliminar os estereotipos que se constrúen desde as cidades, onde a imaxe das aldeas é a de sitios que se perciben como alleos que serven para extraer recursos e ‘alimentar’ as cidades e zonas urbanas.

Mentres, na segunda parte do libro preséntanse varias formas de diálogo social a través de distintas vías, como poden ser os fondos comúns de coñecemento e identidade, nos que se intenta que as escolas adoiten ferramentas útiles para que os nenos e nenas coñezan máis a fondo o funcionamento do entorno no que viven. Trátase de que os menores aprendan cousas básicas sobre, por exemplo, os concellos ou os entidades que traballan no territorio. Finalmente, a terceira sección é unha escolma de casos e iniciativas pensadas para e desde o rural que tiveron éxito.

Valores

Nestas primeiras conversas arredor do rural marcáronse tamén unha serie de valores que son moi a ter en conta e que guiaron ao estudando nas diferentes actividades, estudios e iniciativas que desenvolveron durante os últimos meses e que os seguirán guiando nas que se realizan neste tempo e no futuro, como a última, que tivo lugar hoxe mesmo no Campus de Lugo baixo o título ‘Arredor do rural. Aprendizaxe desde as voces das mulleres’ e que correu a cargo da Cátedra Juana de Vega da USC. Puntos como o cooperativismo, o feminismo/transfeminismo, o aproveitamento dos propios recursos-permacultura ou a interxeneracionalidade foron localizados como chave á hora de levar a cabo este proxecto.

Problemáticas

Así mesmo, desde un primeiro momento fixaron as problemáticas que hai que afrontar no rural. Entre elas destaca o despoboamento relacionado coa percepción da falta de oportunidades, o acceso á vivenda, os incendios forestais, a falta de interese da administración ou a inercia social conformista, entre outras.

Todas estas premisas de partida e as conclusións ás que chegaron nas primeiras conversas foron a primeira columna posta por unha plataforma que pretende ser outro actor máis en Galicia e no Norte de Portugal para intentar darlle un pulo ao rural e axudar a acabar con certas dinámicas como a sangría do despoboamento e a perda de servizos e empresas que sufren nas últimas décadas moitas zonas de ámbolos dous territorios.